ယောနသံဒေသအကြီးအကဲ က CNA သတင်းဋ္ဌာန၏ မေးမြန်းမှုကို ဖြေကြားချက် အပြည့်အစုံ
CNA - မင်္ဂလာပါ အကြီးအကဲ။ ဒီနေ့ အင်တာဗျူးကို ကျွန်တော် ပွင့်ပွင့်လင်းလင်းပဲ စချင်ပါတယ်။ နိုင်ငံတကာ အသိုင်းအဝိုင်းက ယောနသံဒေသကို ကြည့်တဲ့အခါ "ဒီမိုကရေစီ" ဆိုတဲ့ စကားလုံးထက် "အာဏာရှင်ဆန်တဲ့ ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှု" ကိုပဲ မြင်နေကြပါတယ်။ ခေတ်သစ်ကမ္ဘာမှာ အာဏာကို တစ်ဦးတစ်ယောက်၊ ဒါမှမဟုတ် အစုအဖွဲ့လေးတစ်ခုကပဲ ချုပ်ကိုင်ထားတဲ့ "ဗဟိုစုပေါင်းစနစ်" ဆိုတာက နောက်ပြန်ဆွဲနေတာ မဟုတ်ဘူးလားM
အကြီးအကဲ - စိတ်ဝင်စားစရာ မေးခွန်းပဲ။ ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော်တို့က ပုံစံခွက်ထဲက ဒီမိုကရေစီထက် "အလုပ်ဖြစ်တဲ့ စနစ်" ကို ပိုဦးစားပေးပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ဒေသရဲ့ သမိုင်းကြောင်းကို ကြည့်ပါ။ ပဋိပက္ခတွေ၊ ဖိနှိပ်မှုတွေကြားမှာ ကျွန်တော်တို့ ပြည်သူတွေ လိုချင်တာက စာအုပ်ထဲက သီအိုရီမဟုတ်ဘူး၊ လုံခြုံမှုနဲ့ ထမင်းအိုး အာမခံချက်ပါ။ ကျွန်တော်တို့စနစ်က အကြီးအကဲရဲ့ ဦးဆောင်မှု (ဗဟို) ရှိသလို၊ ပြည်သူ့အတိုင်ပင်ခံကောင်စီရဲ့ (စုပေါင်း) ပါဝင်မှုလည်း ရှိပါတယ်။ ဒါဟာ အာဏာရှင်စနစ် မဟုတ်ဘဲ "တာဝန်ယူမှုရှိတဲ့ ဦးဆောင်မှု" သာ ဖြစ်ပါတယ်။
CNA - တာဝန်ယူမှုလို့ ပြောပေမယ့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၂၁ အရ အကြီးအကဲ ရာထူးကို "အမွေဆက်ခံသူ" ဆီ လွှဲပေးမယ်လို့ ဆိုထားပါတယ်။ ဒါဟာ ၂၁ ရာစုမှာ မင်းဆက်ထူထောင်တာ (Dynasty) မဟုတ်ဘူးလို့ ဘယ်လို ငြင်းမလဲ? ပြည်သူတွေက သူတို့ခေါင်းဆောင်ကို ရွေးချယ်ခွင့် မရှိဘူးလား။
အကြီးအကဲ - ကျွန်တော်တို့မှာ "ယောနသံတိုးတက်ရေးအဖွဲ့ (YTPU)" ရှိပါတယ်။ သူတို့က ဒေသရဲ့ အကျိုးစီးပွားကို စောင့်ကြည့်နေတာပါ။ ခေါင်းဆောင်မှုဆိုတာ ရွေးကောက်ပွဲလုပ်ရုံနဲ့ ရတာမဟုတ်ဘူး၊ အရည်အချင်းနဲ့ တည်ငြိမ်မှုအပေါ်မှာ မူတည်ပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ဆက်ခံမှုစနစ်က နိုင်ငံရေး လဟာပြင် (Power Vacuum) မဖြစ်အောင် ကာကွယ်ပေးတာပါ။ ပြည်သူတွေက သူတို့ရဲ့ ဆန္ဒကို ပြည်သူ့အတိုင်ပင်ခံကောင်စီကတစ်ဆင့် ဖော်ထုတ်နိုင်ပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့က အနောက်နိုင်ငံတွေရဲ့ စနစ်ကို ကူးချစရာမလိုဘဲ ကျွန်တော်တို့နဲ့ ကိုက်ညီမယ့် "ယောနသံလမ်းစဉ်" ကို လျှောက်နေတာပါ။
CNA - လုံခြုံရေးကိစ္စကို ဆွေးနွေးရအောင်။ NDA တပ်မတော်မှာ အမြဲတမ်းတပ်သား ၄၅,၀၀၀ ရှိပြီး အရွယ်ရောက်သူတိုင်း ၂ နှစ် မဖြစ်မနေ စစ်မှုထမ်းရမယ်လို့ ဆိုထားပါတယ်။ ဒါဟာ ငြိမ်းချမ်းတဲ့ဒေသထက် "စစ်စခန်းတစ်ခု" နဲ့ ပိုမတူဘူးလား? အထူးသဖြင့် အထူးတပ်ဖွဲ့တွေ ရှိနေတာက အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေအတွက် စိုးရိမ်စရာ မဟုတ်ဘူးလား။
အကြီးအကဲ - မေးခွန်းက နည်းနည်းတော့ ပြင်းထန်တယ်။ ဒါပေမဲ့ အဖြစ်မှန်ကတော့ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အချုပ်အခြာအာဏာကို ဘယ်သူမှ လာမထိပါးအောင် "ဟန့်တားမှု (Deterrence)" ဖန်တီးထားတာပါ။ NDA ဟာ ပြည်သူ့ရင်သွေးတွေနဲ့ ဖွဲ့စည်းထားတာ။ ကျွန်တော်တို့မှာ "မီးပွင့်အဖွဲ့" လို အကြမ်းဖက်မှု တိုက်ဖျက်ရေးအဖွဲ့တွေ ရှိသလို၊ "ငလျင်အဖွဲ့" လိုမျိုး သဘာဝဘေးကယ်ဆယ်ရေး အထူးတပ်ဖွဲ့တွေလည်း ရှိပါတယ်။ စစ်မှုထမ်းရတာက ဒေသအပေါ် သစ္စာရှိမှုကို တည်ဆောက်တာပါ။ ကျွန်တော်တို့က ကျူးကျော်ဖို့ မဟုတ်ဘူး၊ အကာအကွယ်ပေးဖို့ လက်နက်ကိုင်တာပါ။
CNA - စီးပွားရေးနဲ့ ပတ်သက်ရင်ကော။ အခုဆိုရင် လျှပ်စစ်ပစ္စည်းတွေကိုပါ တင်ပို့နေပြီလို့ ဆိုပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ နိုင်ငံတကာက စွပ်စွဲနေတာက ယောနသံဒေသဟာ အလုပ်သမား အခွင့်အရေးကို လျစ်လျူရှုပြီး စက်ရုံတွေမှာ ဖိအားပေး ခိုင်းစေနေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒါကို ဘယ်လို တုံ့ပြန်မလဲ?
အကြီးအကဲ - အဲဒီစွပ်စွဲချက်က အခြေအမြစ် မရှိပါဘူး။ ကျွန်တော်တို့မှာ အလုပ်လက်မဲ့နှုန်း ၄.၅% ပဲ ရှိပြီး အိမ်ထောင်စု ပျမ်းမျှဝင်ငွေက ၃၇၅,၀၀၀ ကျပ်အထိ တက်လာတာဟာ စနစ်တကျ စီမံခန့်ခွဲမှုကြောင့်ပါ။ ဖွဲ့စည်းပုံ ပုဒ်မ ၁၉ အရ အခမဲ့ ပညာရေးနဲ့ ကျန်းမာရေးကို အစိုးရက ပေးထားပါတယ်။ အလုပ်သမားတွေဟာ ဒေသရဲ့ ဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် တက်တက်ကြွကြွ ပါဝင်နေကြတာပါ။ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ရန်အောင်မြင် ဆိပ်ကမ်းကနေ ထွက်နေတဲ့ ကုန်စည်တွေဟာ ယောနသံရဲ့ ဂုဏ်သိက္ခာတွေပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
CNA - ယောနသံဒေသရဲ့ အနာဂတ်က မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် ဆက်ရှိမှာလား၊ ဒါမှမဟုတ် တစ်နေ့မှာ လုံးဝခွဲထွက်ပြီး သီးခြားနိုင်ငံ ထူထောင်မှာလားM
အကြီးအကဲ - ကျွန်တော်တို့ဟာ လက်ရှိမှာ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသအဖြစ် ဂုဏ်သိက္ခာရှိရှိ ရပ်တည်နေပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အဓိက ဦးတည်ချက်က ခွဲထွက်ဖို့ မဟုတ်ဘဲ၊ ကျွန်တော်တို့ ပြည်သူတွေရဲ့ အသက်အိုးအိမ်စည်းစိမ်ကို အာမခံချက် အပြည့်အဝပေးနိုင်မယ့်၊ ကမ္ဘာ့အဆင့်မီတဲ့ ဒေသတစ်ခု ဖြစ်လာဖို့ပါ။ အချုပ်အခြာအာဏာဆိုတာ မြန်မာ ပြည်သူတွေရဲ့ လက်ထဲမှာ ရှိပါတယ်။ အနာဂတ်ကတော့ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်တွေနဲ့ ပြည်သူတွေရဲ့ ဆန္ဒကပဲ ဆုံးဖြတ်သွားမှာပါ။ ဒါပေမဲ့ ယောနသံကို မေးတာဆိုရင် ပြည်ထောင်စု ကို ကျွန်တော်တို့ ချစ်ပါတယ်။
CNA - အကြီးအကဲခင်ဗျာ၊ ယောနသံဒေသမှာ "ပြည်သူ့အတိုင်ပင်ခံကောင်စီ" ရှိတယ်ဆိုပေမယ့် ဒေသအကြီးအကဲရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ဘယ်သူမှ ကန့်ကွက်ခွင့်မရှိတာကို တွေ့ရပါတယ်။ ဒါဟာ ပြည်သူတွေရဲ့ လွတ်လပ်စွာ ဖော်ထုတ်ခွင့်ကို ပိတ်ပင်ထားတဲ့ "ဒီမိုကရေစီ အတုအယောင်" လို့ နိုင်ငံတကာ လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့တွေက ဝေဖန်နေကြတာကို ဘယ်လို တုံ့ပြန်ချင်ပါသလဲ။
အကြီးအကဲ - ကျွန်တော်တို့ရဲ့ စနစ်က အနောက်တိုင်းက ပေးတဲ့ အမည်နာမတွေအောက်မှာ ရှင်သန်တာမဟုတ်ဘဲ ကျွန်တော်တို့ ပြည်သူတွေရဲ့ "လုံခြုံမှု" ပေါ်မှာ ရှင်သန်တာပါ။ ကန့်ကွက်ခွင့်မရှိတာ မဟုတ်ပါဘူး၊ ကျွန်တော်တို့မှာ "စနစ်တကျ ဝေဖန်ခွင့်" ရှိပါတယ်။ ပြည်သူ့အတိုင်ပင်ခံကောင်စီဟာ ဒေသခံတွေရဲ့ အသံကို နားထောင်ပြီးမှ ကျွန်တော့်ဆီ အကြံပြုတာပါ။ အကွဲအပြဲတွေ ဖြစ်စေမယ့် လမ်းဘေးနိုင်ငံရေးထက်၊ စားပွဲဝိုင်းပေါ်က တည်ဆောက်ရေးနိုင်ငံရေးကို ကျွန်တော်တို့ ပိုယုံကြည်ပါတယ်။
CNA - အသက် ၁၈ နှစ်ပြည့်တဲ့ လူငယ်တိုင်း ၂ နှစ် စစ်မှုထမ်းရမယ်ဆိုတဲ့ ဥပဒေကြောင့် လူငယ်တွေရဲ့ အနာဂတ်နဲ့ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းတွေ အနှောင့်အယှက် ဖြစ်နေရတယ်လို့ စွပ်စွဲချက်တွေ ရှိပါတယ်။ ဒါဟာ လူငယ်တွေကို "စစ်သားစုဆောင်းရေး စက်ရုံ" ထဲ ထည့်နေတာ မဟုတ်ဘူးလား။
အကြီးအကဲ - ဒါဟာ အမြင်မှားတာပါ။ စစ်မှုထမ်းရတဲ့ ၂ နှစ်အတွင်းမှာ လူငယ်တွေကို စစ်ပညာတင်မကဘဲ နည်းပညာ၊ စည်းကမ်းနဲ့ ဒေသချစ်စိတ်တွေကို သင်ကြားပေးပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ NDA မှာ ရှိတဲ့ "အင်ဂျင်နီယာတပ်ဖွဲ့" နဲ့ "YNAI (Artificial Intelligence)" ကဏ္ဍတွေမှာ လူငယ်တွေဟာ ခေတ်မီအတတ်ပညာတွေကို သင်ယူနေကြတာပါ။ တခြား အရပ်ဘက် ချိတ်ဆက်သင်ကြားရေးတွေလည်း ရှိပါတယ်။ ဒါဟာ စစ်သားစုဆောင်းတာ မဟုတ်ဘဲ "နိုင်ငံသားကောင်း ပြုစုပျိုးထောင်ခြင်း" သာ ဖြစ်ပါတယ်။
CNA - ဖွဲ့စည်းပုံအရ အကြီးအကဲရဲ့ ရာထူးကို သားစဉ်ဖြစ်ပါတယ်။မြေးဆက် လွှဲပြောင်းပေးနိုင်အောင် စီစဉ်ထားတာက ၂၀၂၆ ခုနှစ်မှာ လုံးဝ ခေတ်မမှီတော့တဲ့ ကိစ္စပါ။ ခေါင်းဆောင်မှုဆိုတာ သွေးဆက်နဲ့ ဆိုင်တာလား၊ အရည်အချင်းနဲ့ ဆိုင်တာလားM
အကြီးအကဲ - ခေါင်းဆောင်မှုဆိုတာ "တာဝန်ယူမှု" နဲ့ ဆိုင်တာပါ။ ကျွန်တော်တို့ သမိုင်းမှာ ခေါင်းဆောင်မှု မတည်ငြိမ်လို့ ပြည်သူတွေ ဒုက္ခရောက်ခဲ့ရတာ များပါပြီ။ အမွေဆက်ခံသူဟာလည်း ပုဒ်မ ၂၂ အရ အရည်အချင်း ပြည့်မီရမယ်၊ ကတိသစ္စာပြုရမယ်။ ဒါဟာ မိသားစု အကျိုးစီးပွားအတွက် မဟုတ်ဘဲ ဒေသရဲ့ "စဉ်ဆက်မပြတ် တည်ငြိမ်ရေး (Stability)" အတွက် အာမခံချက် ပေးထားတာပါ။
CNA - ယောနသံဒေသရဲ့ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းကြီးတွေ အားလုံးကို အစိုးရနဲ့ နီးစပ်သူတွေ၊ ဒါမှမဟုတ် အစိုးရကိုယ်တိုင်ကပဲ ချုပ်ကိုင်ထားပါတယ်။ ပြင်ပက ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတွေအတွက် "မျှတတဲ့ ကစားကွင်း (Level Playing Field)" မရှိဘူးလို့ ပြောရင် ငြင်းမလား။
အကြီးအကဲ - ကျွန်တော်တို့က "မဟာဗျူဟာမြောက် စီးပွားရေး" ကိုကျင့်သုံးတာပါ။ ဒေသတွင်း အရင်းအမြစ်တွေကို ပြင်ပကုမ္ပဏီတွေက ခေါင်းပုံဖြတ်သွားတာမျိုး မဖြစ်အောင် အစိုးရက ထိန်းကျောင်းပေးရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော်တို့ဆီမှာ အိမ်ထောင်စုဝင်ငွေ ၃၇၅,၀၀၀ ကျပ်အထိ ရှိနေတာဟာ အသေးစားနဲ့ အလတ်စား လုပ်ငန်းတွေ (SMEs) ရှင်သန်နေလို့ပါ။ ကျွန်တော်တို့က လက်ဝါးကြီးအုပ်တာ မဟုတ်ဘူး၊ ပြည်သူ့အကျိုးစီးပွားကို ကာကွယ်နေတာပါ။
CNA - NDA မှာ Death Team နဲ့ "နဂါး (Dragon Team)" လို အထူးတပ်ဖွဲ့တွေ ရှိပါတယ်။ ဒီအဖွဲ့တွေရဲ့ နာမည်တွေကိုက ပြည်သူတွေကို ကြောက်ရွံ့အောင် ခြိမ်းခြောက်နေသလိုပါပဲ။ ဒီအဖွဲ့တွေဟာ အတိုက်အခံတွေကို နှိမ်နင်းဖို့ သတ်ဖြတ်ရေးအဖွဲ့ (Death Squads) တွေ မဟုတ်ဘူးလို့ အာမခံနိုင်သလား?
အကြီးအကဲ - (ပြတ်သားစွာ) အာမခံပါတယ်။ အဲဒီအဖွဲ့တွေရဲ့ နာမည်တွေဟာ ရန်သူအတွက်သာ ခြိမ်းခြောက်မှု ဖြစ်ပြီး ပြည်သူအတွက်တော့ "ဒိုင်းလွှား" တွေပါ။ Death Team ဟာ အန္တရာယ်အရှိဆုံး မစ်ရှင်တွေကို တာဝန်ယူတာဖြစ်ပြီး "နဂါး" ကတော့ ရန်သူ့ပစ်မှတ်တွေကို ချေမှုန်းဖို့ပါ။ သူတို့ရဲ့ တာဝန်က ပြည်သူကို ကာကွယ်ဖို့ပဲ ဖြစ်တယ်ဆိုတာ သူတို့ရဲ့ ကျင့်ဝတ် (Code of Conduct) မှာ အတိအလင်း ပါရှိပါတယ်။
CNA - အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေက ယောနသံဒေသကို "တရားမဝင် နယ်မြေ" အဖြစ် သတ်မှတ်လာရင် အကြီးအကဲ ဘယ်လို ရင်ဆိုင်မလဲ? ကမ္ဘာနဲ့ အဆက်ပြတ်သွားရင် ပြည်သူတွေ ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးလာမှာကို မစိုးရိမ်ဘူးလား?
အကြီးအကဲ - ကျွန်တော်တို့မှာ ရန်အောင်မြင် ရေနက်ဆိပ်ကမ်းရှိတယ်၊ အိမ်ဦးမြို့ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးရှိတယ်။ ကျွန်တော်တို့ဟာ ဆန်၊ ကြံနဲ့ လျှပ်စစ်ပစ္စည်းတွေကို ထုတ်လုပ်နိုင်တဲ့ "ကိုယ်ပိုင်ဖူလုံမှု (Self-sufficiency)" ရှိပါတယ်။ ကမ္ဘာကြီးက ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ထုတ်ကုန်တွေကို လိုအပ်နေသရွေ့ ကျွန်တော်တို့ အဆက်ပြတ်သွားမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ ကျွန်တော်တို့က အသိအမှတ်ပြုခံရဖို့ တောင်းပန်နေမှာ မဟုတ်ဘဲ၊ အလုပ်နဲ့ သက်သေပြသွားမှာပါ။
CNA - အခမဲ့ပညာရေး ပေးတယ်ဆိုပေမယ့် သင်ရိုးညွှန်းတမ်းတွေမှာ အစိုးရအပေါ် သစ္စာရှိဖို့နဲ့ အကြီးအကဲကို ကိုးကွယ်ဖို့ပဲ သင်ကြားနေတယ်လို့ ကြားသိရပါတယ်။ ဒါဟာ "Brainwashing (ဦးနှောက်ဆေးခြင်း)" မဟုတ်ဘူးလားM
အကြီးအကဲ - ကျွန်တော်တို့ သင်ကြားပေးတာက "မျိုးချစ်စိတ်" နဲ့ "တာဝန်သိမှု" ပါ။ ကိုယ့်ဒေသရဲ့ သမိုင်းကြောင်းကို သိအောင်၊ အရင်က အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီးတွေရဲ့ ကြိုးပမ်းမှုကို တန်ဖိုးထားအောင် သင်တာဟာ ဦးနှောက်ဆေးတာ မဟုတ်ပါဘူး။ အခြေခံခိုင်မာတဲ့ မျိုးဆက်တစ်ခု တည်ဆောက်တာပါ။ ကျွန်တော်တို့ဆီက ကျောင်းသားတွေဟာ ခေတ်မီသိပ္ပံနဲ့ နည်းပညာတွေကိုလည်း ကမ္ဘာ့အဆင့်မီ သင်ယူနေကြပါတယ်။
CNA - ယောနသံဒေသမှာ အစိုးရက ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ သတင်းဌာနတွေပဲ ရှိပါတယ်။ အခု ကျွန်တော့်ကို အင်တာဗျူးခွင့် ပေးထားတာဟာလည်း ကမ္ဘာကို ဟန်ပြပြချင်လို့ပဲ မဟုတ်ဘူးလား။ ဒေသတွင်းမှာ လွတ်လပ်တဲ့ သတင်းစာပညာ (Independent Journalism) ရှင်သန်ခွင့် ရှိပါသလား။
အကြီးအကဲ - လွတ်လပ်မှုဆိုတာ "တာဝန်ယူမှု" နဲ့ ဒွန်တွဲနေရပါမယ်။ သတင်းအမှားတွေနဲ့ ဒေသကို မတည်မငြိမ်ဖြစ်အောင် လုပ်မယ့် သတင်းစာပညာမျိုးကိုတော့ ကျွန်တော်တို့ ခွင့်မပြုပါဘူး။ အပြုသဘောဆောင်တဲ့ ဝေဖန်မှုတွေကိုတော့ ပြည်သူ့အတိုင်ပင်ခံကောင်စီကတစ်ဆင့် အမြဲ နားထောင်နေပါတယ်။ ခင်ဗျားကို အခုလို မေးခွန်းကြမ်းကြမ်းတွေ မေးခွင့်ပေးထားတာကပဲ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ "ပွင့်လင်းမှု" ကို သက်သေပြနေတာ မဟုတ်လား?
CNA - ယောနသံဒေသမှာ ဗုဒ္ဓဘာသာက ၉၃% ရှိပါတယ်။ အခြား ဘာသာဝင်တွေနဲ့ လူနည်းစုတွေဟာ ခွဲခြားဆက်ဆံခံနေရတယ်လို့ သတင်းတွေ ထွက်နေပါတယ်။ သူတို့အတွက် နေရာကော ရှိပါသလားM
အကြီးအကဲ - ဖွဲ့စည်းပုံ ပုဒ်မ ၁၈ အရ ဒေသသားတိုင်း ဥပဒေရှေ့မှောက်မှာ တန်းတူညီမျှပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့မှာ ဗမာလူမျိုးတင်မကဘဲ ကရင်၊ ရှမ်း၊ ကချင် စတဲ့ လူမျိုးစုတွေလည်း ငြိမ်းချမ်းစွာ အတူနေထိုင်ကြပါတယ်။ လူနည်းစုတွေဟာလည်း အစိုးရအဖွဲ့နဲ့ NDA ထဲမှာ အရေးပါတဲ့ ရာထူးတွေ ရယူထားကြပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့က "ယောနသံသား" ဆိုတဲ့ စိတ်ဓာတ်အောက်မှာ တသားတည်း ဖြစ်အောင် တည်ဆောက်ထားတာပါ။
CNA - ဒေသရဲ့ GDP ၄.၈% ကို ကာကွယ်ရေးအတွက် သုံးစွဲနေပါတယ်။ ဒါဟာ အလွန်များပြားတဲ့ ပမာဏပါ။ ဒီငွေတွေကို ဘယ်လိုသုံးတယ်ဆိုတာ ပြည်သူတွေကို ချမပြတာက ခြစားမှုတွေ ရှိနေလို့လား။
အကြီးအကဲ - ကာကွယ်ရေးအတွက် သုံးစွဲတာဟာ ငြိမ်းချမ်းရေးကို "ဝယ်ယူ" တာပါ။ ကျွန်တော်တို့မှာ ခေတ်မီဒရုန်းတပ်ဖွဲ့တွေ၊ အထူးလက်နက်တွေ ရှိဖို့ လိုပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံ ပုဒ်မ ၁၇ အရ သယံဇာတနဲ့ လုပ်ငန်းတွေကရတဲ့ အမြတ်တွေကို ပညာရေးနဲ့ ကျန်းမာရေးမှာလည်း အချိုးကျ ခွဲဝေသုံးစွဲပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့မှာ "စစ်ဆေးရေးဌာန" ရှိပြီး ခြစားမှုကို လုံးဝ (Zero Tolerance) လက်မခံပါဘူး။
CNA: ရန်အောင်မြင် ဆိပ်ကမ်းနဲ့ စက်မှုဇုန်တွေကြောင့် ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်းနဲ့ ဒေသတွင်း ဂေဟစနစ် ပျက်စီးနေတာကို အစိုးရက ဘာကြောင့် မျက်ကွယ်ပြုထားတာလဲ။
အကြီးအကဲ - ကျွန်တော်တို့မှာ "စိမ်းလန်းသော ယောနသံ" မူဝါဒ ရှိပါတယ်။ စက်ရုံတိုင်းဟာ စွန့်ပစ်ပစ္စည်း ထိန်းသိမ်းမှု စနစ်တွေ မရှိမဖြစ် တပ်ဆင်ရပါတယ်။ စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးဖို့ လိုသလို၊ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ မြေမြတ်မဟာကို ထိန်းသိမ်းဖို့လည်း အရေးကြီးပါတယ်။ ဖွံ့ဖြိုးရေးနဲ့ ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးကို မျှတအောင် လုပ်ဆောင်နေပါတယ်။
CNA - အကြီးအကဲကို လူတွေက "ကယ်တင်ရှင်" လို့ မှတ်မိစေချင်တာလား၊ ဒါမှမဟုတ် "အာဏာရှင်" လို့ မှတ်မိစေချင်တာလား။
အကြီးအကဲ - ကျွန်တော့်ကို ဘယ်လိုခေါ်ခေါ် အရေးမကြီးပါဘူး။ အရေးကြီးတာက ကျွန်တော် ရာထူးက အနားယူသွားတဲ့အခါ ယောနသံဒေသသားတွေဟာ ဗိုက်ဝနေရမယ်၊ လုံခြုံနေရမယ်၊ သူတို့ရဲ့ ကလေးတွေဟာ တောက်ပတဲ့ အနာဂတ်ရှိနေရမယ်။ အဲဒါဟာ ကျွန်တော့်အတွက် အကြီးမားဆုံး ဆုလာဘ်နဲ့ အမွေအနှစ်ပါပဲ။
CNA - အကြီးအကဲခင်ဗျာ၊ ယောနသံဒေသမှာ တရားသူကြီးချုပ်ကို ဒေသအကြီးအကဲက တိုက်ရိုက်ခန့်အပ်တာပါ။ ဒါဟာ အုပ်ချုပ်ရေးက တရားစီရင်ရေးကို လွှမ်းမိုးထားတာဖြစ်လို့ အစိုးရနဲ့ ပြည်သူကြား အမှုဖြစ်လာရင် ပြည်သူတွေ တရားမျှတမှု ရနိုင်ပါ့မလား?
အကြီးအကဲ - တရားသူကြီးချုပ်ကို ခန့်အပ်တာက တည်ငြိမ်မှုအတွက်ပါ။ ဒါပေမဲ့ တရားစီရင်ရေးဟာ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၃ မှာပါတဲ့ "လောကပါလတရား" တွေအတိုင်း သီးခြားလွတ်လပ်စွာ ဆောင်ရွက်ပါတယ်။ အစိုးရအဖွဲ့ဝင်ဖြစ်စေ၊ သာမန်ပြည်သူဖြစ်စေ ဥပဒေရှေ့မှောက်မှာ တန်းတူညီမျှရမယ်လို့ ပုဒ်မ ၁၈ မှာ ပြတ်ပြတ်သားသား ဆိုထားပြီးသားပါ။ ကျွန်တော်တို့ဆီမှာ ဥပဒေထက် ဘယ်သူမှ မသာစေရဘူးလို့ အာမခံပါတယ်။
CNA - ယောနသံဒေသဟာ သယံဇာတ ကြွယ်ဝပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံ ပုဒ်မ ၁၇ မှာ သယံဇာတကရတဲ့ အမြတ်တွေကို ဘယ်လိုခွဲဝေတယ်ဆိုတာ တိတိကျကျ မဖော်ပြထားဘူး။ ဒီငွေတွေဟာ အကြီးအကဲရဲ့ ကိုယ်ပိုင်ဘဏ်အကောင့်ထဲ ရောက်သွားနေတာ မဟုတ်ဘူးလို့ ဘယ်လို သက်သေပြမလဲ။
အကြီးအကဲ - ကျွန်တော့်ရဲ့ ပိုင်ဆိုင်မှုအားလုံးဟာ ဒေသရဲ့ ပိုင်ဆိုင်မှုပါ။ သယံဇာတကရတဲ့ အမြတ်တွေကို ပြည်သူ့ဝန်ဆောင်မှု၊ အခမဲ့ပညာရေးနဲ့ ကာကွယ်ရေးမှာ ပွင့်လင်းမြင်သာစွာ သုံးစွဲနေတာကို ဘတ်ဂျက်အစီရင်ခံစာတွေမှာ ကြည့်နိုင်ပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ မြို့ပြဖွံ့ဖြိုးမှုနဲ့ ပြည်သူတွေရဲ့ လူနေမှုအဆင့်အတန်း တက်လာတာဟာ ဒီငွေတွေ ဘယ်ရောက်သွားလဲဆိုတာရဲ့ အကောင်းဆုံး သက်သေပါပဲ။
CNA - YNAI (Artificial Intelligence) စနစ်ကို သုံးပြီး ပြည်သူတွေရဲ့ နေ့စဉ်လှုပ်ရှားမှုတွေကို စောင့်ကြည့်နေတယ်လို့ သတင်းတွေ ထွက်နေပါတယ်။ ဒါဟာ ပြည်သူတွေရဲ့ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ လွတ်လပ်ခွင့် (Privacy) ကို ကျူးကျော်တာ မဟုတ်ဘူးလား?
အကြီးအကဲ - YNAI ရဲ့ အဓိကတာဝန်က စီးပွားရေး၊ စားနပ်ရိက္ခာ၊ ဘေးအန္တရာယ် ကြိုတင်ကာကွယ်ရေးနဲ့ လုံခြုံရေးပါ။ ဥပမာ- မီးဘေးအန္တရာယ် စောင့်ကြည့်တာ၊ မှုခင်းဖြစ်ပွားမှုကို ဟန့်တားတာမျိုးပါ။ ကျွန်တော်တို့က ပြည်သူတွေကို ဒုက္ခပေးဖို့ စောင့်ကြည့်တာ မဟုတ်ဘဲ၊ ရန်သူ့အန္တရာယ်နဲ့ အကြမ်းဖက်မှုတွေကနေ ကာကွယ်ဖို့ နည်းပညာကို အသုံးချတာ ဖြစ်ပါတယ်။
CNA - ယောနသံမြို့က အရမ်းဖွံ့ဖြိုးပေမယ့် တံခွန်မြို့လို နယ်စပ်ဒေသတွေမှာတော့ စစ်ရေးအသွင် ပိုဆောင်နေပါတယ်။ ဒေသတွင်းမှာ မြို့ပြနဲ့ ကျေးလက် ခွဲခြားဆက်ဆံမှုတွေ ရှိနေတာလား။
အကြီးအကဲ - မြို့တိုင်းမှာ သူ့ကဏ္ဍနဲ့သူ အရေးပါမှု ရှိပါတယ်။ ယောနသံက စီးပွားရေးဗဟိုဆိုရင် တံခွန်က လုံခြုံရေးဗဟိုပါ။ တံခွန်မြို့မှာ နေထိုင်သူတွေဟာ ဒေသရဲ့ အကာအကွယ်အတွက် အရေးပါသူတွေ ဖြစ်လို့ သူတို့ကို အထူးအခွင့်အရေးတွေ၊ ထောက်ပံ့မှုတွေ ပိုပေးထားပါတယ်။ ဒါဟာ ခွဲခြားတာမဟုတ်ဘဲ "မဟာဗျူဟာမြောက် ဖြန့်ကျက်မှု" သာ ဖြစ်ပါတယ်။
CNA - ယောနသံဒေသမှာ YTPU ကလွဲရင် တခြားနိုင်ငံရေးပါတီ မရှိပါဘူး။ အယူအဆ မတူသူတွေအတွက် နိုင်ငံရေးအရ ရပ်တည်ခွင့် လုံးဝမရှိဘူးလို့ ဆိုလိုတာလား?
အကြီးအကဲ - ကျွန်တော်တို့က "ပါတီနိုင်ငံရေး" ထက် "ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေး" ကို ဦးစားပေးပါတယ်။ အယူအဆ မတူသူတွေဟာ ပြည်သူ့အတိုင်ပင်ခံကောင်စီမှာ ပါဝင်ပြီး အကြံပြုနိုင်ပါတယ်။ အချင်းချင်း တိုက်ခိုက်နေမယ့် ပါတီစုံစနစ်ထက်၊ အားလုံးပေါင်းစည်းပြီး အလုပ်လုပ်မယ့် ဗဟိုစုပေါင်းစနစ်က ကျွန်တော်တို့ဒေသအတွက် ပိုထိရောက်ပါတယ်။
CNA - ယောနသံဒေသဟာ အင်အားကြီးနိုင်ငံအချို့ရဲ့ ထောက်ပံ့မှုကို ယူပြီး သူတို့ရဲ့ နယ်ရုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်နေတယ်ဆိုတဲ့ စွပ်စွဲချက်အပေါ် ဘာပြောချင်ပါသလဲ။
အကြီးအကဲ - ကျွန်တော်တို့ဟာ ဘယ်သူ့ရဲ့ နယ်ရုပ်မှ မဟုတ်ပါဘူး။ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ လက်နက်၊ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ နည်းပညာနဲ့ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ စီးပွားရေးဟာ ကိုယ်ပိုင်အားမာန်နဲ့ တည်ဆောက်ထားတာပါ။ နိုင်ငံတကာနဲ့ ဆက်ဆံရာမှာ "အပြန်အလှန် လေးစားမှု" ကို အခြေခံပါတယ်၊ "အမိန့်ပေးမှု" ကို လက်မခံပါဘူး။
CNA - အခမဲ့ကျန်းမာရေးလို့ ပြောပေမယ့် အဆင့်မြင့်ကုသမှုတွေအတွက် အစိုးရထိပ်ပိုင်း ခေါင်းဆောင်တွေပဲ ခံစားခွင့်ရပြီး သာမန်ပြည်သူတွေကတော့ အခြေခံအဆင့်ပဲ ရတယ်လို့ သိရပါတယ်။ ဒါဟာ တန်းတူညီမျှမှု ဟုတ်ပါ့မလား?
အကြီးအကဲ - ဒါဟာ သတင်းအမှားပါ။ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ဆေးရုံတွေမှာ ခေတ်မီစက်ကိရိယာတွေ တပ်ဆင်ထားပြီး ဒေသသားတိုင်းဟာ တူညီတဲ့ စောင့်ရှောက်မှု ရပိုင်ခွင့်ရှိပါတယ်။ အထူးသဖြင့် အလုပ်သမားတွေနဲ့ လယ်သမားတွေအတွက် ကျန်းမာရေး အာမခံချက်ကို အစိုးရက အပြည့်အဝ တာဝန်ယူထားပါတယ်။
CNA - ကာကွယ်ရေးအတွက် GDP ၄.၈% သုံးနေတာဟာ ပညာရေးထက် ပိုများနေပါတယ်။ သေနတ်တွေက စာအုပ်တွေထက် ပိုအရေးကြီးနေတာလား။
အကြီးအကဲ - ငြိမ်းချမ်းရေးမရှိရင် စာသင်ကျောင်းတွေ ဖွင့်လို့မရပါဘူး။ ကာကွယ်ရေးအတွက် သုံးတာဟာ ပညာရေးကို "ကာကွယ်" ဖို့အတွက်ပါ။ ကျွန်တော်တို့မှာ တောင့်တင်းတဲ့ စစ်တပ်ရှိလို့သာ ကလေးတွေဟာ ဗုံးဒဏ်မကြောက်ဘဲ အေးအေးဆေးဆေး စာသင်နိုင်ကြတာပါ။ ဒါဟာ တစ်ခုနဲ့တစ်ခု ဆက်စပ်နေပါတယ်။
CNA - ယောနသံဒေသရဲ့ နယ်စပ်တွေမှာ မှောင်ခိုကုန်သွယ်မှုတွေ ရှိနေတယ်လို့ စွပ်စွဲခံရပါတယ်။ YNPF (ရဲတပ်ဖွဲ့) က ဒါကို ဘာကြောင့် မတားဆီးနိုင်တာလဲ?
အကြီးအကဲ - ကျွန်တော်တို့မှာ YNPF ရဲ့ နယ်စပ်လုံခြုံရေးဌာနနဲ့ NDA တို့ ပူးပေါင်းပြီး ၂၄ နာရီ စောင့်ကြည့်နေပါတယ်။ မှောင်ခိုမှုကို ကျွန်တော်တို့ လုံးဝခွင့်မပြုပါဘူး။ အိမ်ဦးမြို့နဲ့ တံခွန်မြို့တွေမှာ စစ်ဆေးရေးဂိတ်တွေ အလွန်တင်းကျပ်ထားပါတယ်။ တရားမဝင်တာမှန်သမျှ ကျွန်တော်တို့ မြေပေါ်မှာ နေရာမရှိပါဘူး။
CNA - အစိုးရအဖွဲ့နဲ့ NDA ထိပ်ပိုင်းမှာ အမျိုးသမီး ပါဝင်မှု အလွန်နည်းနေတာ တွေ့ရပါတယ်။ ယောနသံဒေသဟာ အမျိုးသားဝါဒီ (Patriarchal) အဆောက်အအုံကိုပဲ ဆက်လက် ထိန်းသိမ်းနေတာလား။
အကြီးအကဲ - ကျွန်တော်တို့ စီမံကိန်းနဲ့ စီးပွားရေးဝန်ကြီးဟာ အမျိုးသမီး (ဒေါ်သိင်္ဂီ) ဖြစ်ပါတယ်။ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနမှာလည်း အမျိုးသမီးတွေ အများကြီး ဦးဆောင်နေပါတယ်။ NDA မှာလည်း အမျိုးသမီးတပ်ဖွဲ့ဝင်တွေ တိုးမြှင့်ခန့်အပ်နေပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့က ကျား/မ ခွဲခြားတာထက် "အရည်အချင်း" ကိုပဲ ကြည့်ပါတယ်။
CNA - နောက်ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုမှာ ယောနသံဒေသကို ဘယ်လိုပုံစံနဲ့ မြင်ချင်ပါသလဲ?
အကြီးအကဲ - အာရှရဲ့ အတိုးတက်ဆုံးနဲ့ အတည်ငြိမ်ဆုံး စံပြဒေသတစ်ခုအဖြစ် မြင်ချင်ပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ နည်းပညာ၊ စီးပွားရေးနဲ့ ကာကွယ်ရေးအင်အားဟာ ကမ္ဘာက လေးစားရတဲ့အဆင့် ရောက်နေရမယ်။ ဒါပေမဲ့ အရေးကြီးဆုံးကတော့ "ယောနသံသား" တိုင်းဟာ ကိုယ့်မြေ၊ ကိုယ့်ရေမှာ ဂုဏ်သိက္ခာရှိရှိနဲ့ ပျော်ပျော်ရွှင်ရွှင် နေထိုင်သွားကြဖို့ပါပဲ။
CNA - အကြီးအကဲခင်ဗျာ၊ ယောနသံဒေသမှာ လူဦးရေ ၆ သိန်းကျော်ရှိပြီး မြို့ပြမှာ ၄၅% ပဲ နေထိုင်ပါတယ်။ အစိုးရက လူတွေကို ကျေးလက်ဒေသတွေမှာပဲ အတင်းအကျပ် အခြေချခိုင်းပြီး မြို့ပြတက်လာခွင့်ကို ကန့်သတ်ထားတယ်ဆိုတာ ဟုတ်ပါသလား?
အကြီးအကဲ - ဒါဟာ အတင်းအကျပ်လုပ်တာ မဟုတ်ဘဲ "မျှတတဲ့ ဖွံ့ဖြိုးရေး" ကို ဖော်ဆောင်တာပါ။ ကျွန်တော်တို့မှာ ရာဇဋ္ဌာနီမြို့လို စိုက်ပျိုးရေးဗဟိုချက်တွေ ရှိပါတယ်။ ကျေးလက်မှာ နေထိုင်သူတွေဟာ ဒေသရဲ့ စားနပ်ရိက္ခာ ဖူလုံမှုအတွက် အဓိကကျသူတွေ ဖြစ်လို့ သူတို့ကို လျှပ်စစ်မီး (၈၉.၃%) နဲ့ သန့်ရှင်းတဲ့ရေ (၈၅.၆%) အထိ ရအောင် ဖြည့်ဆည်းပေးထားပါတယ်။ မြို့ပြမှာ လူဦးရေ အရမ်းထူထပ်ပြီး ဆင်းရဲသားရပ်ကွက်တွေ ဖြစ်မလာအောင် စနစ်တကျ စီမံခန့်ခွဲနေတာပါ။
CNA - YFRD (မီးသတ်တပ်ဖွဲ့) ဟာ NDA ရဲ့ ဒရုန်းတပ်ဖွဲ့နဲ့ ရဟတ်ယာဉ်တွေကို သုံးနေပါတယ်။ ဒါဟာ ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့အသွင်ဆောင်ထားတဲ့ "အရပ်ဘက်စစ်တပ်" တစ်ခု ဖြစ်မနေဘူးလား?
အကြီးအကဲ - ပြည်သူတွေ ဘေးအန္တရာယ်ကြုံရင် အမြန်ဆုံး ကယ်တင်နိုင်ဖို့က အဓိကပါ။ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ YNAI (AI စနစ်) ကို သုံးပြီး မီးဘေးကို ကြိုတင်ခန့်မှန်းတယ်၊ NDA ရဲ့ နည်းပညာကို ယူပြီး အသက်တွေကို ကယ်တင်တယ်။ ဒါကို စစ်ရေးအသွင်လို့ မြင်တာထက် "ထိရောက်တဲ့ ဝန်ဆောင်မှု" လို့ မြင်သင့်ပါတယ်။ ပြည်သူ့အသက်ထက် အရေးကြီးတာ ဘာမှမရှိပါဘူး။
CNA - အကယ်၍ တစ်နေ့မှာ ဒီစနစ်က ကျရှုံးသွားခဲ့ရင် အကြီးအကဲအနေနဲ့ သမိုင်းတရားခံ ဖြစ်လာမှာကို မကြောက်ဘူးလား။
အကြီးအကဲ - ကျွန်တော်က သမိုင်းတရားခံဖြစ်မှာထက်၊ ကျွန်တော့်လက်ထက်မှာ ပြည်သူတွေ ငတ်မွတ်ပြီး လုံခြုံမှုမရှိမှာကိုပဲ ပိုကြောက်ပါတယ်။ အနာဂတ်သမိုင်းက ကျွန်တော့်ကို ဘယ်လိုပဲ စီရင်ပါစေ၊ ယနေ့အချိန်မှာ ယောနသံဒေသသားတွေဟာ ဂုဏ်သိက္ခာရှိရှိ ရပ်တည်နေနိုင်တာဟာ ကျွန်တော့်အတွက် အကြီးမားဆုံး အောင်မြင်မှုပါပဲ။
CNA - ခေတ်မီဒရုန်းတွေ ဝယ်ဖို့ GDP ၄.၈% သုံးနေချိန်မှာ ပြည်သူတွေက တစ်လ ၃ သိန်းကျော်လေးနဲ့ ရုန်းကန်နေရပါတယ်။ သေနတ်တွေက ပြည်သူတွေရဲ့ ထမင်းထက် ပိုအရေးကြီးနေတာလား။
အကြီးအကဲ - သေနတ်မရှိရင် ပြည်သူ့ဆီမှာ ထမင်းအိုးတောင် ကျန်မှာမဟုတ်ဘူးဆိုတာ ခင်ဗျား မေ့နေပုံပဲ။ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ဝင်ငွေဟာ တခြားဒေသတွေထက် ပိုပြီး တည်ငြိမ်ပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့က "ငတ်မွတ်မှု" ကို စစ်တပ်နဲ့ မကာကွယ်ဘူး၊ စိုက်ပျိုးရေးနဲ့ ကာကွယ်တယ်။ ဒါပေမဲ့ "ကျူးကျော်မှု" ကိုတော့ စစ်တပ်နဲ့ ကာကွယ်ရမယ်။
CNA တစ်ကမ္ဘာလုံးက အကြီးအကဲကို "သောင်းကျန်းသူ ခေါင်းဆောင်" လို့ မြင်နေကြတာကို သိလား။
အကြီးအကဲ - ကမ္ဘာကြီးက ကျွန်တော့်ကို ဘာပဲခေါ်ခေါ်၊ ကျွန်တော့်ပြည်သူတွေက ကျွန်တော့်ကို "အကြီးအကဲ" လို့ ခေါ်နေသရွေ့ ကျွန်တော် ဂရုမစိုက်ပါဘူး။ အသိအမှတ်ပြုမှုဆိုတာ ပြင်ပကလာတာထက် ကိုယ့်ပြည်သူတွေရဲ့ နှလုံးသားက လာတာက ပိုခိုင်မြဲပါတယ်။
CNA နောက်ဆုံးမေးခွန်းပါ။ အကြီးအကဲကို သမိုင်းက "အာဏာရူး အာဏာရှင်" တစ်ယောက်အဖြစ် မှတ်တမ်းတင်သွားမယ်ဆိုရင် ဘယ်လို ခံစားရမလဲ။
အကြီးအကဲ - သမိုင်းဆိုတာ အောင်နိုင်သူတွေ ရေးတာပါ။ ကျွန်တော့်ပြည်သူတွေဟာ ဒီမြေပေါ်မှာ ငြိမ်းချမ်းစွာနဲ့ ဂုဏ်သိက္ခာရှိရှိ ရှင်သန်နေသရွေ့ သမိုင်းက ကျွန်တော့်ကို ဘာပဲပြောပြော ကျွန်တော် ဂုဏ်ယူနေမှာပါ။ ခင်ဗျားရဲ့ စီရင်ချက်ထက် ကျွန်တော့်ပြည်သူတွေရဲ့ အပြုံးက ကျွန်တော့်အတွက် ပိုအရေးကြီးပါတယ်။
