ယောနသံဒေသ အခွန်ဥပဒေ (၂၀၂၇ ခုနှစ်)

 

အခန်း (၁) အခြေခံမူများနှင့် ကြီးကြပ်မှု

 

၁။ အခွန်ကောက်ခံမှု၏ မူဝါဒ

ဤဥပဒေ၏ အဓိကမူဝါဒမှာ မျှတသောဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး၊ ပွင့်လင်းမြင်သာမှု နှင့် ဒေသတွင်း ထုတ်လုပ်မှုကို အားပေးခြင်း တို့ဖြစ်သည်။ အခွန်ကောက်ခံရရှိသည့် ငွေကြေးများကို NDA ကာကွယ်ရေးစရိတ်၊ အခြေခံအဆောက်အအုံ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ပြည်သူ့ဝန်ဆောင်မှုများ (ဥပမာ- ရဲတပ်ဖွဲ့ YNPF) အတွက် အသုံးပြုမည်။

 

၂။ ကြီးကြပ်ရေးအဖွဲ့

ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စီးပွားရေးဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်ရှိ ဒေသအခွန်ဦးစီးဌာန (Regional Tax Authority - RTA) သည် အခွန်ကောက်ခံခြင်းနှင့် စီမံခန့်ခွဲခြင်းကို တာဝန်ယူမည်။ ပြည်သူ့အတိုင်ပင်ခံကောင်စီ (PAC) သည် ဘတ်ဂျက်သုံးစွဲမှုကို ဥပဒေပြုရေးဆိုင်ရာ အာဏာ ဖြင့် ကြီးကြပ်ရမည်။

 

အခန်း (၂) အဓိက အခွန်အမျိုးအစားများ

 

၃။ လုပ်ငန်းနှင့် ကော်ပိုရိတ်ဝင်ငွေခွန် (Corporate Income Tax - CIT)

စံနှုန်းထား: ဒေသတွင်း မှတ်ပုံတင်ထားသော လုပ်ငန်းများ၏ အသားတင်အမြတ်ငွေအပေါ် ၂၀ ရာခိုင်နှုန်း (၂၀%) ဖြင့် ကောက်ခံမည်။

 

အထူးအခွန်သက်သာခွင့်:

ရတနာအောင်မြေ စက်မှုဇုန် (YAIZ) တွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသည့် လုပ်ငန်းများ (အထူးသဖြင့် ဇီဝလောင်စာနှင့် အထည်ချုပ်လုပ်ငန်း) အား ၃ နှစ်မှ ၅ နှစ်အထိ CIT ကင်းလွတ်ခွင့် ပေးမည်။

ဒစ်ဂျစ်တယ် နည်းပညာဝန်ဆောင်မှု နှင့် အဆင့်မြင့် စိုက်ပျိုးရေးနည်းပညာ (Agri-Tech) လုပ်ငန်းများအား ပထမ ၂ နှစ်အတွက် ၁၀ ရာခိုင်နှုန်း (၁၀%) ဖြင့် လျှော့ချ ကောက်ခံမည်။

 

၄။ ပုဂ္ဂလိကဝင်ငွေခွန် (Personal Income Tax - PIT)

 

ဒေသတွင်း နေထိုင်သည့် ပုဂ္ဂိုလ်များ၏ တစ်နှစ်တာရရှိသော ဝင်ငွေအပေါ် အဆင့်လိုက် (Progressive Rate) ဖြင့် ကောက်ခံမည်။

အခွန်မကောက်ခံသော အခြေခံဝင်ငွေ (Tax-Free Threshold): အိမ်ထောင်စု ပျမ်းမျှဝင်ငွေ ၃၇၅,၀၀၀ ကျပ် ကို ထည့်သွင်းစဉ်းစား၍ အခွန်မကောက်ခံမည့် အခြေခံ ဝင်ငွေပမာဏကို သတ်မှတ်ပေးထားမည်။

 

အခွန်နှုန်းထားများ နမူနာ (ဥပမာ):

သတ်မှတ်အခြေခံဝင်ငွေအထက် အပိုဝင်ငွေများအပေါ် ၅% မှ ၁၅% အထိ ဝင်ငွေပမာဏအလိုက် တိုး၍ ကောက်ခံမည်။

 

၅။ ကုန်စည်နှင့် ဝန်ဆောင်မှုခွန် (Goods and Services Tax - GST)

 

ဒေသတွင်း ရောင်းချသော ကုန်စည်နှင့် ဝန်ဆောင်မှုများအပေါ် အဆုံးစားသုံးသူမှ ပေးဆောင်ရသော တစ်ပြေးညီခွန်ဖြစ်သည်။

နှုန်းထား: ၅ ရာခိုင်နှုန်း (၅%) ဖြင့် စတင်ကောက်ခံမည်။

ကင်းလွတ်ခွင့်: ပြည်သူများ၏ အခြေခံလိုအပ်ချက်များဖြစ်သော ဆန်၊ အခြေခံစားသောက်ကုန်အချို့၊ ပညာရေးနှင့် ကျန်းမာရေးဝန်ဆောင်မှုများ အား GST ကင်းလွတ်ခွင့် ပေးမည်။

၆။ အကောက်ခွန်နှင့် ပို့ကုန်ခွန် (Customs and Export Tax)

 

သွင်းကုန်ခွန် (Customs Duty): ဒေသတွင်း ထုတ်လုပ်မှုကို ကာကွယ်ရန်နှင့် ဇီဝလောင်စာ ကဲ့သို့သော ပြည်တွင်းထုတ်ကုန်များကို အားပေးရန်အတွက် ပြည်ပမှ သွင်းလာသော အသင့်စားစားသောက်ကုန် နှင့် ဇိမ်ခံပစ္စည်းများ အပေါ် မြင့်မားစွာ ကောက်ခံမည်။

ပို့ကုန်ခွန် (Export Tax): ကုန်ကြမ်းများ (ဥပမာ- သစ်၊ သတ္တုသန့်စင်မှုမပြုရသေးသော ရွှေ) ကို ပြည်ပသို့ တိုက်ရိုက်တင်ပို့ခြင်းအပေါ် ခေတ်ကာလတန်ဖိုးအရ မြင့်မားသော ပို့ကုန်ခွန် ကောက်ခံမည်။ တန်ဖိုးမြှင့်ထုတ်ကုန်များ (ဥပမာ- ချည်မျှင်အပြီးသတ်ထည်၊ ဇီဝလောင်စာ) အပေါ်တွင်မူ အခွန်လုံးဝကင်းလွတ်ခွင့် (Zero-rated) ပေးမည်။

 

အခန်း (၃) အခွန်ထမ်းဆောင်မှုနှင့် လိုက်နာမှု

 

၇။ ဒစ်ဂျစ်တယ် အခွန်စနစ်

ဒစ်ဂျစ်တယ် စွမ်းရည်မြှင့်တင်ရေး မူဝါဒ နှင့်အညီ၊ အခွန်ထမ်းဆောင်သူများအတွက် အွန်လိုင်း အခွန်ပေးဆောင်မှု စနစ် (e-Tax System) ကို ထူထောင်မည်။ ၎င်းသည် လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှု မြန်ဆန်စေရန်နှင့် ခြစားမှု အခွင့်အလမ်းများ ကို လျှော့ချရန် ရည်ရွယ်သည်။

 

၈။ အခွန်လိုက်နာမှု စည်းကမ်းနှင့် အရေးယူမှု

အခွန်ရှောင်တိမ်းမှု: အခွန်ရှောင်တိမ်းမှုနှင့် လိမ်လည်မှုများကို YNPF (ယောနသံဒေသ ရဲတပ်ဖွဲ့) ၏ မှုခင်းစုံစမ်းရေးဌာန နှင့် ပူးပေါင်း၍ စုံစမ်းစစ်ဆေးမည်။ အခွန်ရှောင်တိမ်းကြောင်း စစ်ဆေးတွေ့ရှိပါက ဒဏ်ကြေးငွေများ အပြင် ပြစ်မှုဆိုင်ရာ ဥပဒေ အရ ထိရောက်စွာ အရေးယူမည်။

အသိပညာပေးခြင်း: RTA သည် စစ်မှုထမ်းဟောင်းများအပါအဝင် ပြည်သူများအား ဤဥပဒေပါ အခွန်ဆိုင်ရာ တာဝန်ဝတ္တရားများနှင့် အခွင့်အရေးများကို အသိပညာပေးရမည်။